Erken ergenlik patlaması yok, telaşlı aileler var!

Ergenlikte dönemde normal boy artışı olması için nelere dikkat etmek gerekiyor?

Erken ergenlik patlaması yok, telaşlı aileler var!

Ergenlik, kızlarda 20-25, erkeklerde 25-30 santim boy artışının olduğu bir dönem olarak tanımlanıyor ve bu sürecin sonunda erişkin boya ulaşılıyor. Bu dönemde normal boy artışı olması için, büyümenin ergenlik öncesi dönemde de normal koşullarda sürdürülmüş olması gerekiyor. Ergenliğe normalin altında boy uzunluğuyla giren çocuk, bu dönemdeki boy artışıyla çoğu kez açığı kapatamıyor. Bilim Üniversitesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Atilla Büyükgebiz, topluma pompalanan, “Erken ergenlikte patlama var!” iddiasının abartılı olduğunu; bu inanışa, ailelerin yanlış bilgilerden kaynaklı telaşlarının yol açtığını söylüyor.

 

Çevresel faktörler ne kadar etkili?

Erken ergenlik, uzun süredir hastalık olarak biliniyor ve özellikle çocuklarda obezite artışı ve çevresel uyaranların (hormonlu-katkı maddeli gıdalar, elektromanyetik dalgalar, küresel ısınma, vb.) etkisiyle ergenliğin daha erken döneme kayması 90’lı yıllardan beri daha fazla dikkat çekiyor. Özellikle ABD’de bu yöndeki yayınların artması, televizyon ve cep telefonundan kaynaklanan dalgalarla televizyonda erotik yayınların seyredilmesi bile seks hormonu salgılamasını uyardığı için suçlu bulunuyor, ancak bunların kesin bir kanıtı bulunmuyor. Türkiye’de özellikle Ege Bölgesi’nde, bitkisel büyüme faktörlerinin aşırı kullanımı (hormonlu gıdalar) sonucu, bu ürünleri çok tüketenlerde erken meme gelişimi olduğuna ilişkin birçok yayın bulunuyor, bunların geçici etkiler olarak saptanıyor. Bunun nedeninin çocukluk çağında kandaki östrojen seviyesi düşük olduğu için, dışarıdan alınan hormonlu gıdaların östrojen seviyesini geçici olarak artırması olduğu belirtiliyor.

 

Tedaviyle ilk yılda 12 santime kadar uzama

Çocuklarda boy kısalığının büyüme hormonu eksikliğinden kaynaklanması durumunda eksik olan hormonu gidermek adına büyüme hormonu tedavisi uygulanıyor. Bu tedaviyle ilk yıl içinde 8-12, daha sonraki yıllarda ise 6-8 santimlik uzama meydana geliyor. Büyüme hormonu tedavisi; bu hormonun eksikliğinin testlerle kanıtlandığı, yılda 5 santimden az uzayan ve büyüme eğrilerinde en alt veya onun da altında büyüyen çocuklara uygulanıyor. Tedaviye ne kadar erken başlanırsa o kadar iyi yanıt alınıyor ve dünyadaki ortalama başvuruların genellikle 10-11 yaş civarında yapıldığını gösteriyor. Türkiye’de bu yaş sınırı biraz daha ileri... Ergenlikte tedaviye başlananlardan alınan yanıt ergenlik öncesinden daha az oluyor. Kızlarda âdetten, erkeklerdeyse 13-14 yaşlarından sonra tedaviye yönelmek çok anlamlı bulunmuyor.

 

Beslenme bozukluğu önemli bir neden

Her iki cinste de boy kısalığının en önemli nedeni beslenme bozukluğu oluyor. Boyu kısa olan bir çocukta beslenme bozukluğu ve kronik bir hastalık yoksa hormonal tetkikler yapılması gerekiyor. Erken ergenlik, özellikle kız çocuklarında rastlanan ve genellikle nedeni bilinmeyen bir durum olduğundan bu noktada her iki cinse yönelik genel sorunlar şunlar oluyor:

 

Kız çocuklar:

Önce akranlarından uzun boylu gitmelerine karşın erişkin boyları kısa oluyor. Erken yaşta âdet görüyorlar. Psikolojik sorunlar yaşıyorlar.

 

Erkek çocuklar:

Önce akranlarından uzun boylu gitmelerine karşın, erişkin boyları kısa oluyor. Psikolojik sorunlar (cinsel dürtülerde artış) yaşıyorlar.

 

Bu belirtiler sorun işareti

Kız çocuklarda:

Ergenlik belirtileri (meme gelişimi gibi) 8 yaşından önce başlıyorsa. Ergenlik döneminde hızlı boy artışı gözlenmiyorsa. Meme gelişiminden sonra kısa süre içinde âdet görüldüyse. Çocuk 10.5 yaşından önce âdet olmuşsa. 13 yaşa kadar henüz meme gelişimi olmamış ve boy kısa kalmışsa. Obezite varsa.

 

Erkek çocuklarda:

9 yaşından önce testis büyümesi ve genital gelişme varsa. Çocuk 14 yaşına gelmiş olmasına rağmen henüz genital gelişme ve tüylenme olmamışsa. Çocuk ergenliğe girmesine rağmen hâlâ akranlarından kısaysa ve boyu onları bir türlü yakalayamıyorsa. Çocukta obezite varsa.

 

Çocuğunuzun yaklaşık boyunu hesaplayın

Çocuğun yetişkin boyunu hesaplamaya yarayan bazı formüller bulunuyor. Bunlar arasında en sık kullanılan formülün erkekler için babanın boyu + annenin boyu + 12.5 santim / 2, kızlar için ise babanın boyu – 12.5 santim + annenin boyu / 2 olarak hesaplandığı belirtiliyor. Bu hesaplamaya çok fazla güvenilmemesi ve 5-6 santime varan hata payı olabildiği söyleniyor. Büyüme çok sayıda faktöre bağlı olduğu için hesaplamada kesinlik bulunmuyor. Boy hesaplaması ancak belirli hastalık durumlarında kemik yaşı ölçülerek tahmini olarak yapılıyor ve kesin bir değer vermek mümkün görülmüyor.

 

Sorular ve yanıtlar

Büyümeyi artırdığı iddia edilen ürünler bir kandırmacadan mı ibarettir yoksa bilimsel olarak ispatlanmış yararları var mıdır?

Bu iddiadaki ürünlerin hiçbir bilimselliği yoktur ve bu inanış aileler için zaman ve para kaybı demektir.

 

Büyümeyi bilimsel olarak artırdığı ispat edilen besin veya besinler var mıdır?

Bilimsel olarak büyümeyi artırdığı iddia edilen bir besin yoktur. Düzenli ve doğru beslenmek yeterlidir.

 

Boy uzattığı iddia edilen spor dalları gerçekten boy uzatır mı yoksa bu bir yanılgı mıdır?

Zıplamak ve koşmak, kemikleri harekete geçirip büyüme hormonunu biraz uyarır ama boyu uzatan spor yoktur. Örneğin sanılanın aksine basketbol boy uzatmaz, çoğunlukla uzun boylular basketbol oynar.

 

Büyümeyle ilgili ailelerin en yanlış inanışı nedir?

“Çocuğum şu an kısa ama ileride kesin boy atar” inanışı yanlıştır.

 

Ceyda Erenoğlu

Yorumlar
1
Onay Bekleyenler
0
Yorumlar
  •  
    12 Aralık 2015 Cumartesi 17:50

    14 yaşındayım 1.74 boyun var 53 kiloyum gayet iyiyim

    Cevapla
  •  
    05 Aralık 2015 Cumartesi 19:34

    Erken ergenlikten dolayi kizima igne uygun goruldu kisirlik yapmaz dedi doktor peki bu igneyi yapip cocuk sahibi olan varmi dedim elimizde bilgi yok dedi .igne yapan cocuklar gordum fizikleri tuhaf hepsi degil ama cogu sıkîlastirilmis gibi acil karar vermem lazim bilginiz varsa paylasirmisiniz

    Cevapla

  • Hafif pizza tarifi
    Hafif pizza tarifi

    Süresi : 01:28 İzlenme : 4923

  • Öksürüğe ne iyi gelir?
    Öksürüğe ne iyi gelir?

    Süresi : 01:21 İzlenme : 1933

  • Rahim ağrısına yoga pozları
    Rahim ağrısına yoga pozları

    Süresi : 07:00 İzlenme : 693

  • "Boşaltılamayan her duygu bedende birikir..."
    "Boşaltılamayan her duygu bedende birikir..."

    Süresi : 07:13 İzlenme : 3042

  • Pişirmeden pasta nasıl yapılır?
    Pişirmeden pasta nasıl yapılır?

    Süresi : 01:07 İzlenme : 1688

Copyright © 2014 - Tüm hakları saklıdır. Ciner Medya Tv Hizmetleri A.Ş. Üretim ve Tasarım CBG
Yukarı Git
HTHayat Mobil Sürümüne Dön